Düdüklü tencere nasıl ortaya çıktı?

BeyForuM · 10-04-2010, 02:51

Tencere daha 14. yüzyılda hemen hemen tamamıyla bugünkü şeklini aldı.

O zamanlar tencereler sadece yemek pişirmek için değil, su kaynatmak

hatta içinde çamaşır yıkamak için bile kullanılıyordu. En eski

tencereler dökme demirdendiler. Sonraları toprak, bakır, alüminyum,

emaye ve camdan olanları da yapıldı.

Bakır tencerelerin, kullanış ve dayanma bakımından iyi olmalarına

karşın sık sık kalaylanmaları gerekir. Alüminyum tencerelerin

sakıncalı yanlan ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alüminyum

üzerine olan etkileridir. Sıcak-soğuk farkından etkilenip çatlasalar

da en sağlıklı tencereler cam (payreks) olanlarıdır. Pişirme sırasında

içleri görülebildiğinden sık sık kapaklarının açılması gerekmez,

yiyeceğin vitamini kaçmaz.

Düdüklü tencerelerin yan yüzleri basınca dayalı malzemeden yapılır.

Kapaklan ise ilginçtir. Çevrilince tencerenin ağzını içten sıkı sıkı

kapatırlar ve buharın kaçmasına mani olurlar.

Düdüklü tencerenin kapağında herhangi bir patlama tehlikesine karşı,

istenen basınca, dolayısıyla pişme derecesine göre ayarlanabilen bir

subap vardır. Basınç ayarlananın üstüne çıkınca subap açılır, buhar

buradan dışarı kaçar, hızla çıkan buharın çıkardığı düdük sesi de

etrafı olaydan haberdar eder. Düdüklü tencere ismini de bu nedenle

almıştır.

Düdüklü tencerenin pişirme prensibinde suyun kaynama özelliği yatar.

Su 100 derecede kaynar demek tek başına doğru bir ifade değildir.

Kaynama sıcaklığı atmosfer basıncı ile doğrudan ilgilidir. Basınç

atmosfer basıncından düşükse, su daha düşük sıcaklıklarda da

kaynayabilir veya basınç atmosfer basıncından yüksekse suyun kaynaması

için daha yüksek sıcaklıklar gerekir.

Normal tencere ısıtıldığında su 100 derecede kaynar ve tüm su

kaynayana kadar bu sıcaklık sabit kalır, yemek de bu sıcaklık da

pişer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin

içindeki basınç gittikçe artar, dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz,

tenceredeki sıcaklık 130 dereceye kadar çıkar.

Böylece pişirilmesi istenen besinlerin ısısı suyun kaynama

derecesinden çok daha yükseğe çıkar. Bu yüksek sıcaklık yiyeceğe

süratle nüfuz ederek, vitamin ve minerallerini kaybetmeden daha çabuk

pişmesini sağlar. Bundan dolayı et haşlaması en çok yarım saatte, kuru

sebzeler yirmi dakikada pişebilirler.

Gelelim düdüklü tencerenin öyküsüne. 1682 yılının 12 Nisan akşamı

Londra’da bir evde kraliyet sosyetesinden bir grup yemek

yiyeceklerdir. Bu yemek o güne kadar yenmiş yemeklerden farklıdır

çünkü davetlilerden Fransız mucit, 35 yaşlarındaki Deniş Papin, yemeği

son buluşu olan, her tarafı kapalı, üzerinde emniyet vanası olan bir

kap içinde pişirecektir.

Papin, gazlarla ilgili ana kanunları formüle eden İrlandalı fizikçi

Robert Boyle’nin asistanıdır ve kabın içindeki buhar basıncını

arttırarak, yemeğin sıvı kısmının kaynama noktasını yükselten bu

buluşunu 1679′da gerçekleştirmiştir. Yemekte bulunanlar pişen etten o

kadar memnun olmuşlardır ki, bu buharlı tencere süratle yayılmış,

hemen hemen bütün yiyeceklerin hatta pasta ve pudinglerin

pişirilmelerinde bile kullanılmıştır.

Her icadın ilkinde olduğu gibi, bunda da bazı aksamalar olmuş, emniyet

valfı sık sık tutukluk yapmış, güzel bir akşam yemeği yemeye

hazırlananlar, tencere patlayınca yiyecekleri duvarlarda seyretmek

zorunda kalmışlardır. Bu patlamalar düdüklü tencerenin neredeyse 150

yıl unutulmasına yol açmıştır. Tekrar popüler olması ise Napoleon

Bonaparte sayesinde olmuştur.

‘Bir ordu midesi üzerinde hareket eder’ diye bir vecizenin sahibi olan

Napoleon askerlerine yiyecek ikmalini sağlıklı yapamamaktan şikayetçi

idi. Bu sorunu çözmek için parasal ödül vaat etmesi üzerine Fransız

şef Nicholas Appert, Papin’in buluşunu geliştirerek günümüzdekine

benzer pratik bir düdüklü tencere yapmış ve tekrar yaygın olarak

kullanılmasını sağlamıştır.

10-04-2010, 02:51	#1 (permalink)
BeyForuM Owner Üye Numarası: 1 Üyelik tarihi: Jun 2009 Mesaj Sayısı: 6,031	Düdüklü tencere nasıl ortaya çıktı? Tencere daha 14. yüzyılda hemen hemen tamamıyla bugünkü şeklini aldı. O zamanlar tencereler sadece yemek pişirmek için değil, su kaynatmak hatta içinde çamaşır yıkamak için bile kullanılıyordu. En eski tencereler dökme demirdendiler. Sonraları toprak, bakır, alüminyum, emaye ve camdan olanları da yapıldı. Bakır tencerelerin, kullanış ve dayanma bakımından iyi olmalarına karşın sık sık kalaylanmaları gerekir. Alüminyum tencerelerin sakıncalı yanlan ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alüminyum üzerine olan etkileridir. Sıcak-soğuk farkından etkilenip çatlasalar da en sağlıklı tencereler cam (payreks) olanlarıdır. Pişirme sırasında içleri görülebildiğinden sık sık kapaklarının açılması gerekmez, yiyeceğin vitamini kaçmaz. Düdüklü tencerelerin yan yüzleri basınca dayalı malzemeden yapılır. Kapaklan ise ilginçtir. Çevrilince tencerenin ağzını içten sıkı sıkı kapatırlar ve buharın kaçmasına mani olurlar. Düdüklü tencerenin kapağında herhangi bir patlama tehlikesine karşı, istenen basınca, dolayısıyla pişme derecesine göre ayarlanabilen bir subap vardır. Basınç ayarlananın üstüne çıkınca subap açılır, buhar buradan dışarı kaçar, hızla çıkan buharın çıkardığı düdük sesi de etrafı olaydan haberdar eder. Düdüklü tencere ismini de bu nedenle almıştır. Düdüklü tencerenin pişirme prensibinde suyun kaynama özelliği yatar. Su 100 derecede kaynar demek tek başına doğru bir ifade değildir. Kaynama sıcaklığı atmosfer basıncı ile doğrudan ilgilidir. Basınç atmosfer basıncından düşükse, su daha düşük sıcaklıklarda da kaynayabilir veya basınç atmosfer basıncından yüksekse suyun kaynaması için daha yüksek sıcaklıklar gerekir. Normal tencere ısıtıldığında su 100 derecede kaynar ve tüm su kaynayana kadar bu sıcaklık sabit kalır, yemek de bu sıcaklık da pişer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin içindeki basınç gittikçe artar, dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz, tenceredeki sıcaklık 130 dereceye kadar çıkar. Böylece pişirilmesi istenen besinlerin ısısı suyun kaynama derecesinden çok daha yükseğe çıkar. Bu yüksek sıcaklık yiyeceğe süratle nüfuz ederek, vitamin ve minerallerini kaybetmeden daha çabuk pişmesini sağlar. Bundan dolayı et haşlaması en çok yarım saatte, kuru sebzeler yirmi dakikada pişebilirler. Gelelim düdüklü tencerenin öyküsüne. 1682 yılının 12 Nisan akşamı Londra’da bir evde kraliyet sosyetesinden bir grup yemek yiyeceklerdir. Bu yemek o güne kadar yenmiş yemeklerden farklıdır çünkü davetlilerden Fransız mucit, 35 yaşlarındaki Deniş Papin, yemeği son buluşu olan, her tarafı kapalı, üzerinde emniyet vanası olan bir kap içinde pişirecektir. Papin, gazlarla ilgili ana kanunları formüle eden İrlandalı fizikçi Robert Boyle’nin asistanıdır ve kabın içindeki buhar basıncını arttırarak, yemeğin sıvı kısmının kaynama noktasını yükselten bu buluşunu 1679′da gerçekleştirmiştir. Yemekte bulunanlar pişen etten o kadar memnun olmuşlardır ki, bu buharlı tencere süratle yayılmış, hemen hemen bütün yiyeceklerin hatta pasta ve pudinglerin pişirilmelerinde bile kullanılmıştır. Her icadın ilkinde olduğu gibi, bunda da bazı aksamalar olmuş, emniyet valfı sık sık tutukluk yapmış, güzel bir akşam yemeği yemeye hazırlananlar, tencere patlayınca yiyecekleri duvarlarda seyretmek zorunda kalmışlardır. Bu patlamalar düdüklü tencerenin neredeyse 150 yıl unutulmasına yol açmıştır. Tekrar popüler olması ise Napoleon Bonaparte sayesinde olmuştur. ‘Bir ordu midesi üzerinde hareket eder’ diye bir vecizenin sahibi olan Napoleon askerlerine yiyecek ikmalini sağlıklı yapamamaktan şikayetçi idi. Bu sorunu çözmek için parasal ödül vaat etmesi üzerine Fransız şef Nicholas Appert, Papin’in buluşunu geliştirerek günümüzdekine benzer pratik bir düdüklü tencere yapmış ve tekrar yaygın olarak kullanılmasını sağlamıştır. Bu konu yada mesaj "www.beyforum.net" sitesine aittir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç