Fuzuli'nin Yaşami (gazellerinden secmeler)

BeyForuM · 10-04-2010, 02:57

Fuzuli'nin Yaşami:

Fuzûlî'nin yaşamı üzerine çok fazla bilgi yoktur.

Bağdat yakınlarında Hille veya Kerbela'da doğduğu

tahmin edilmektedir. Asıl adı Mehmet'tir. Toplum

bilimcilere göre Oğuz'ların Bayat aşiretindendir.

Doğum tarihinin bilinmemesine karşın, ölüm tarihi

1556 yılıdır.

Türkçe divanının önsözünden öğrendiğimize göre,

yaşamı boyunca Irak dışına çıkmamıştır. Bazı Farsça

kaynaklara göre ömrünün büyük bölümünü halife

Ali'nin Necef'deki mezarına hizmet ederek

geçirmiştir. Bu hizmetinden dolayı Safevi

hükümdarları tarafından ona bir aylık bağlanmıştır.

Fakat günün birinde bilinmeyen bir sebeple bu

aylığı kesilmiştir. Irak Safavi'lerin elindeyken

şah İsmail ve Safavi ileri gelenlerine şiirler

sunan Fuzûlî, Irak'ın Osmanlı'ların eline

geçmesiyle de Kanuni Sultan Süleyman ve Osmanlı

ileri gelenlerine şiirler sunmuştur. Osmanlı'lar

döneminde de Fuzûlî'ye dokuz akçelik bir aylık

bağlanmıştır. Fakat Fuzûlî'nin o dönemin Nişancı

paşasına gönderdiği şikayet-nâme'sinden anlaşılıyor

ki, Fuzûlî kendisine bağlanan bu aylığı hiçbir

zaman alamamıştır. Her iki dönemde de değeri

anlaşılamayan ve gereken önem verilmeyen şairin

yaşamı yoksulluk içinde geçmiş, 1556 yılında Irak'ı

kasıp kavuran veba salgınında ölmüştür.

Farsça ve Türkçe divanlarının önsözlerinden

anlaşıldığına göre daha çocuk yaşta şiirle uğraşan

Fuzûlî genellikle şiirlerini Azeri lehçesiyle

yazmış. Ona göre divan edebiyatındaki şiir

türlerinin en önemlisi gazeldir. O nedenle kendi

gönlüne de gazeli seçmesini önermiştir.

Fuzûlî'nin şiirleri diğer divan şairlerinin

şiirlerinden bambaşka bir özelliğe sahiptir. Onun

şiirleri genellikle din dışı şiirlerdir. Bu

şiirlerde çoğunlukla aşk teması işlenmiştir. şair

bir anlamda aşkı şiirlerinde metalaştırmış ve aşk

derdinden mutlu olduğunu söylemiştir. Hatta bu

dertten hiç kurtulmak istemediğini vurgulamıştır.

Ayrıca Fuzûlî divan şiirinin bir özelliği olan söz

sanatlarını en ustaca kullanmış bir şairdir. O

nedenle gazelleri ve diğer şiirleri hayli süslü ve

anlaşılması çok zor şiirlerdir.

ıyi şiirin yalnızca bilimle elde edilebileceğine

inanan Fuzûlî, bu düşüncesini Türkçe divanının

önsözünde "ılimsiz şiir, temeli yok duvar gibi

olur, temelsiz duvar da sonunda itibarsız olur"

diye açıklar. Bu düşüncesini her zaman savunduğunu

ve "ilimsiz şiirden ruhsuz kalıp gibi nefret

ettiğini" vurgular.

Fuzûlî, Eski Türk Edebiyatı'nda ünü ve etkisi en

yaygın olan şairlerden biridir. Azeri ve Çağatay

lehçeleriyle yazan şairler üzerinde olduğu gibi,

Türkiye lehçesiyle yazan pek çok divan, tasavvuf,

halk ve modern Türk edebiyatının ilk dönem

şairlerine de büyük etkisi olmuştur.

Yapıtları: Türkçe, Farsça ve Arapça üç divan, Leylî

vü Mecnun mesnevisi, Kerbela olayını anlattığı

nesir ve nazım karışımı Hadıkat-üs-Suada ve şikayet

-nâme adlı mansur mektuplardır.

Yapıtlarının bugünkü Türkçe ile basılmış örnekleri;

Abdulbaki Gölpınarlı tarafından hazırlanmış Fuzuli

Divanı, K. Akyüz - S. Yüksel -M. Cumbur tarafından

hazırlanmış Türkçe Divan'ları vardır

Gazellerinden ve Beyitlerinden Seçmeler:

Gazel

1- Hâsılım yoh ser-i kûyunda belâdan gayrı

Garazım yoh reh-i aşkında fenâdan gayrı

2- Ney-i bezm-i gamem ey âh ne bulsan yele

ver

Oda yanmış kuru cismimde hevâdan gayrı

3- Yetti bîkesliğim ol gaayete kim çevremde

Kimse yoh çevrile girdâb-ı belâdan gayrı

4- Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge

Ne açar kimse kapım bâd-i sebâdan gayrı

5- Bezm-i aşk içre Fuzûlî nice âh eylemeyen

Ne temettu bulunur bende sadâdan gayrı

1-Senin sokağının başında beladan başka

elde ettiğim (bir şey) yok -aşkının yolunda

yok olmaktan (ölmekten) başka da bir amacım

yok.

2-Ey ah! Gam (hüzün) meclisinin ney'iyim,

ateşe yanmış kuru vücudumda arzudan başka

ne bulursan yele ver (savur) dağıt.

3-Kimsesizliğim o dereceye vardı ki,

çevremde -bela girdabından başka dönen

kimse yok.

4-Bana, ne gönül ateşinden başka kimse

yanar,-ne de tan yelinden başka kimse

kapımı açar.

5-Fuzûlî! Aşk meclisinde nasıl ah

etmeyeyim? -bende sesten başka ne kâr

bulunur

Ey gönül yârı iste candan geç

Ser-i kûyun gözet cihandan geç

Yâ tama' kes hayat zevkinden

Yâ leb-i lâl-i dil-sitândan geç

Mülk-i tecrîddir ferâgat evi

Terk-i mâl eyle hân-ü-mandan geç

Lâ-***** seyrinin azîmetin et

Bu harâb olacak *****dan geç

ı'tibar etme mülk-i dünyâya

ı'tibar-i uluvv-i şandan geç

Ehli dünyanın olmaz ahireti

Ger bunu ister isen andan geç

Meskenin bezm-gâh-i vahdettir

Ey Fuzûlî bu hâk-dandan geç

10-04-2010, 02:57	#1 (permalink)
BeyForuM Owner Üye Numarası: 1 Üyelik tarihi: Jun 2009 Mesaj Sayısı: 6,031	Fuzuli'nin Yaşami (gazellerinden secmeler) Fuzuli'nin Yaşami: Fuzûlî'nin yaşamı üzerine çok fazla bilgi yoktur. Bağdat yakınlarında Hille veya Kerbela'da doğduğu tahmin edilmektedir. Asıl adı Mehmet'tir. Toplum bilimcilere göre Oğuz'ların Bayat aşiretindendir. Doğum tarihinin bilinmemesine karşın, ölüm tarihi 1556 yılıdır. Türkçe divanının önsözünden öğrendiğimize göre, yaşamı boyunca Irak dışına çıkmamıştır. Bazı Farsça kaynaklara göre ömrünün büyük bölümünü halife Ali'nin Necef'deki mezarına hizmet ederek geçirmiştir. Bu hizmetinden dolayı Safevi hükümdarları tarafından ona bir aylık bağlanmıştır. Fakat günün birinde bilinmeyen bir sebeple bu aylığı kesilmiştir. Irak Safavi'lerin elindeyken şah İsmail ve Safavi ileri gelenlerine şiirler sunan Fuzûlî, Irak'ın Osmanlı'ların eline geçmesiyle de Kanuni Sultan Süleyman ve Osmanlı ileri gelenlerine şiirler sunmuştur. Osmanlı'lar döneminde de Fuzûlî'ye dokuz akçelik bir aylık bağlanmıştır. Fakat Fuzûlî'nin o dönemin Nişancı paşasına gönderdiği şikayet-nâme'sinden anlaşılıyor ki, Fuzûlî kendisine bağlanan bu aylığı hiçbir zaman alamamıştır. Her iki dönemde de değeri anlaşılamayan ve gereken önem verilmeyen şairin yaşamı yoksulluk içinde geçmiş, 1556 yılında Irak'ı kasıp kavuran veba salgınında ölmüştür. Farsça ve Türkçe divanlarının önsözlerinden anlaşıldığına göre daha çocuk yaşta şiirle uğraşan Fuzûlî genellikle şiirlerini Azeri lehçesiyle yazmış. Ona göre divan edebiyatındaki şiir türlerinin en önemlisi gazeldir. O nedenle kendi gönlüne de gazeli seçmesini önermiştir. Fuzûlî'nin şiirleri diğer divan şairlerinin şiirlerinden bambaşka bir özelliğe sahiptir. Onun şiirleri genellikle din dışı şiirlerdir. Bu şiirlerde çoğunlukla aşk teması işlenmiştir. şair bir anlamda aşkı şiirlerinde metalaştırmış ve aşk derdinden mutlu olduğunu söylemiştir. Hatta bu dertten hiç kurtulmak istemediğini vurgulamıştır. Ayrıca Fuzûlî divan şiirinin bir özelliği olan söz sanatlarını en ustaca kullanmış bir şairdir. O nedenle gazelleri ve diğer şiirleri hayli süslü ve anlaşılması çok zor şiirlerdir. ıyi şiirin yalnızca bilimle elde edilebileceğine inanan Fuzûlî, bu düşüncesini Türkçe divanının önsözünde "ılimsiz şiir, temeli yok duvar gibi olur, temelsiz duvar da sonunda itibarsız olur" diye açıklar. Bu düşüncesini her zaman savunduğunu ve "ilimsiz şiirden ruhsuz kalıp gibi nefret ettiğini" vurgular. Fuzûlî, Eski Türk Edebiyatı'nda ünü ve etkisi en yaygın olan şairlerden biridir. Azeri ve Çağatay lehçeleriyle yazan şairler üzerinde olduğu gibi, Türkiye lehçesiyle yazan pek çok divan, tasavvuf, halk ve modern Türk edebiyatının ilk dönem şairlerine de büyük etkisi olmuştur. Yapıtları: Türkçe, Farsça ve Arapça üç divan, Leylî vü Mecnun mesnevisi, Kerbela olayını anlattığı nesir ve nazım karışımı Hadıkat-üs-Suada ve şikayet -nâme adlı mansur mektuplardır. Yapıtlarının bugünkü Türkçe ile basılmış örnekleri; Abdulbaki Gölpınarlı tarafından hazırlanmış Fuzuli Divanı, K. Akyüz - S. Yüksel -M. Cumbur tarafından hazırlanmış Türkçe Divan'ları vardır Gazellerinden ve Beyitlerinden Seçmeler: Gazel 1- Hâsılım yoh ser-i kûyunda belâdan gayrı Garazım yoh reh-i aşkında fenâdan gayrı 2- Ney-i bezm-i gamem ey âh ne bulsan yele ver Oda yanmış kuru cismimde hevâdan gayrı 3- Yetti bîkesliğim ol gaayete kim çevremde Kimse yoh çevrile girdâb-ı belâdan gayrı 4- Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge Ne açar kimse kapım bâd-i sebâdan gayrı 5- Bezm-i aşk içre Fuzûlî nice âh eylemeyen Ne temettu bulunur bende sadâdan gayrı 1-Senin sokağının başında beladan başka elde ettiğim (bir şey) yok -aşkının yolunda yok olmaktan (ölmekten) başka da bir amacım yok. 2-Ey ah! Gam (hüzün) meclisinin ney'iyim, ateşe yanmış kuru vücudumda arzudan başka ne bulursan yele ver (savur) dağıt. 3-Kimsesizliğim o dereceye vardı ki, çevremde -bela girdabından başka dönen kimse yok. 4-Bana, ne gönül ateşinden başka kimse yanar,-ne de tan yelinden başka kimse kapımı açar. 5-Fuzûlî! Aşk meclisinde nasıl ah etmeyeyim? -bende sesten başka ne kâr bulunur Ey gönül yârı iste candan geç Ser-i kûyun gözet cihandan geç Yâ tama' kes hayat zevkinden Yâ leb-i lâl-i dil-sitândan geç Mülk-i tecrîddir ferâgat evi Terk-i mâl eyle hân-ü-mandan geç Lâ-*** seyrinin azîmetin et Bu harâb olacak **dan geç ı'tibar etme mülk-i dünyâya ı'tibar-i uluvv-i şandan geç Ehli dünyanın olmaz ahireti Ger bunu ister isen andan geç Meskenin bezm-gâh-i vahdettir Ey Fuzûlî bu hâk-dandan geç Bu konu yada mesaj "www.beyforum.net" sitesine aittir.*

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç