çek

[BeyForuM]

Banka üzerine çekilebilen ve sıkı şekil şartlarına tabi havale şekline bürünmüş ödeme emridir. Çek yalnız banka üzerine çekilebilir, yani muhatap daima bir bankadır.



Çek kelimesi, kayıtsız şartsız havale, keşide tarihi, keşidecinin imzası ve muhatabın adı ve soyadı poliçenin olmazsa olmaz unsurlarıdır. Bu unsurlardan birisinin eksik olması dahi çeki kambiyo senedi olmaktan çıkartır. Bunlara alternatifsiz zorunlu unsurlar denir. Bunların dışında keşide yeri alternatifli zorunlu unsurdur.



Kanunda yer alan ödeme yeri alternatifli zorunlu unsur gibi görülse de alternatifinde de bir yer gösterilmemişse de 3167 Sayılı Çek Kanunu uyarınca çek yaprağında çekle işleyen hesabın bulunduğu banka şubesinin adı mutlaka yazılı olduğundan bu unsur ihtiyari hale gelmiştir. Diğer ihtiyari unsur ise, lehtardır. Bono ve poliçede zorunlu unsur olan lehtar çekte zorunlu unsur değildir. Çek lehtar gösterilmeden düzenlenmişse hamiline düzenlenmiş olur. Şekil şartlarının açıklaması yukarıda bono ve poliçedeki gibi olduğundan burada yeniden yer vermiyoruz.



İLERİ TANZİM TARİHLİ (POSTDATE) ÇEK



Keşide tarihinin çekin zorunlu unsurları arasında yer aldığını yukarıda açıklamıştık. Bu tarihin ibraz süreleri bakımından önemli olduğu aşikârdır. Keşide tarihinin gerçeği yansıtması zorunluluğu bulunmadığından ileri bir tarihin yazılması mümkündür. Bu durumda ibraz süresi gizli olarak uzamakta ve bir nevi ödeme aracı olan çek fiili anlamda kredi aracı işlevine dönüşmektedir. TK. m. 707/11'ye göre bu tür çekler geçerli olduğuna göre, çek de olmayan vade mi meydana getirilmiştir. Cevabımız elbette hayırdır. Keşide tarihi ileri bir tarihte olsa bu tarih gelmeden bankaya ibraz edilebilir. Karşılığı varsa banka ödemek zorundadır. Karşılığı yoksa müracaat hakkı kullanılabilir ve karşılıksız çek suçu oluşur.



ÇEK KEŞİDE ETME ŞARTLARI



Çek için sadece şekil şartlarının varlığı yetmez. Öncelikle keşideci ile ilgili banka arasında bir çek anlaşması (TK. m.695/I) yapılması gerekir. Bu sözleşme herhangi bir şekle tabi değildir. Bu anlaşma neticesinde keşideci muhatap banka nezdinde karşılık bulundurma yükümlüğü altına girmiş olur.



Çek anlaşmasına konu olarak çek keşide etmenin diğer şartı da bankada karşılık bulundurmaktır. Karşılığın ibraz süresi içinde mevcut olması yeterlidir. Banka karşılığı bulunduğu takdirde çeki ödemek zorundadır. Ancak karşılığı olmasa da, Çek Kanunu gereği her çek yaprağı için belirli miktara kadar olanların ödenmesi yükümlülüğü bunun istisnasını oluşturur.